Connect with us

Πολιτιστικά

Νέο βιβλίο από τον Γιώργο Κ. Αγγελινάρα

Published

on

Ο φιλόλογος και τ. προϊστάμενος του Ιστορικού Αρχείου Σάμου, κ. Χρίστος Λάνδρος γράφει για το νέο βιβλίο του  Γιώργου Κ. Αγγελινάρα.

Ιωάννου Κουκούλη, Στοιχειώδης θεωρία της Εκκλησιαστικής Μουσικής –Γεωργίου Κ. Αγγελινάρα, εσπερινός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και ταχύρρυθμη Διδασκαλία του Γραφικού Συστήματος της Βυζαντινής παρασημαντικής, Σάμος 2020. 
Ο εκ Μαυρατζαίων Ιωάννης Κουκούλης, διδάκτωρ της Θεολογίας, μουσικοδιδάσκαλος και πρωτοψάλτης (1868-1942) θαυμάστηκε στη Σάμο και αλλού όσο κανείς άλλος ψάλτης από τους συγχρόνους του για την καλλιφωνία και τη μουσική του κατάρτιση. Στους μεταγενέστερους κετέλιπε τη φήμη του «καλλιφωνότατου» και απαράμιλλου ερμηνευτή της βυζαντινής εκκλησιαστικής Μουσικής.Την αγάπη του προς την βυζαντινή μουσική, το εύρος και τη σημασία της εξέθεσε σε σύντομο άρθρο του στο περιοδικό Μηνιαία Επιθεώρησις Νέων στο τεύχος 7, το 1924, με τίτλο «Η ελληνική εθνική μουσική». Στο εν λόγω άρθρο, αφού σημειώσει ότι η μουσική είναι μία από τις καλές τέχνες που έχουν ως στόχο την πραγμάτωση «της ιδέας του καλού», εξηγεί ότι η εθνική μας μουσική είναι η εκκλησιαστική και η δημώδης και για να την κρίνει κανείς οφείλει να την γνωρίσει σε βάθος και να μην είναι προκατειλημμένος. Αλλά και για να ερμηνεύσει κάποιος είτε εκκλησιαστικό άσμα είτε τραγούδι, εκτός από τις μουσικές γνώσεις, πρέπει να έχει και παιδεία. Γράφει χαρακτηριστικά: «Ίνα επιτύχη ένα μουσικόν τεμάχιον εις την εκτέλεσιν, πρέπει 1ον. Να φυλαχθή με όλην την δυνατήν αυστηρότητα και ακρίβειαν το μέλος και ο ρυθμός του, 2ον. Να απαγγελθώσιν αι λέξεις σαφώς και ευκρινώς και 3οννα αποδοθή το προσήκον ήθος εις το οποίον υποβάλλονται το μέλος και ο ρυθμός κατά την μουσικήν απαγγελίαν της λέξεως ή της φράσεως. Μία λέξις ή μία φράσις εξεικονίζει ένα κόσμον ηθικόν, μίαν της ψυχής κατάστασιν».

Οι γνώσεις μας για τον Κουκούλη πέρα από την προφορική παράδοση και τις εκφράσεις θαυμασμού όσων είχαν την τύχη να τον ακούσουν, περιορίζονταν σε ένα δημοσίευμα του αείμνηστου δασκάλου Νικολάου Δημητρίου στο περιοδικό Απόπλους[1], στο εμβατήριο που συνέθεσε κατά την ένωση της Σάμου με την Ελλάδα το 1912, στίχους και μέλος, που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Αιγαίον και στο βιβλίο του Η νήσος Σάμος[2]. Ο Δημητρίου στο άρθρο του ανέφερε ότι «έψαλλε πάντα βυζαντινά και μόνο», παρόλο που ήταν γνώστης και της ευρωπαϊκής μουσικής και ότι συνέγραψε και μια «θεωρία της Βυζαντινής Μουσικής». Αυτή η «στοιχειώδης» θεωρία εκδίδεται τώρα από τον μουσικοδιδάσκαλο Γεώργιο Κ. Αγγελινάρα, που είχε στη διάθεσή του δακτυλόγραφο αντίγραφο χειρογράφου του Κουκούλη. Το πρωτότυπο είχε δωρηθεί στην Ιερά Μητρόπολη Σάμου και Ικαρίας, στα αρχεία της οποίας και φυλάσσεται. Η όλη επιμέλεια της έκδοσης έγινε από τον πρωτοψάλτη και μουσικοδιδάσκαλο Νικόλαο Πρώιο.

Το νέο βιβλίο συνδυάζει θεωρία και πράξη. Θεωρία από έναν πολύ σπουδαίο μουσικοδιδάσκαλο και έξοχο ερμηνευτή των βυζαντινών ύμνων και πράξη με μια σύντομη διδασκαλία βυζαντινής παρασημαντικής και μουσική σύνθεση του μεγάλου εσπερινού της Κοιμήσεως της Θεοτόκου όπως επί σειρά ετών ψάλλεται στον ομώνυμο ναό Νέου Καρλοβάσου. Η ταχύρρυθμη διδασκαλία και ο εσπερινός είναι έργα του εξίσου μεγάλου μουσικοδιδασκάλου Γεωργίου Κ. Αγγελινάρα. Θεωρία και πράξη από δυο μεγάλους μουσικοδιδασκάλους της Σάμου.

 Γιώργος Κ. Αγγελινάρας

Το χαρακτηριστικό όλων των κειμένων είναι η λιτότητα. Πολύ σύντομη, αλλά απαραίτητη, η βιογραφία του Ιωάννη Κουκούλη από τον Γ. Αγγελινάρα δικαιωματικά προηγείται του όλου βιβλίου, ενώ εικόνες από χειρόγραφο του θεωρητικού του Γρ. Κωνσταντά συνδέει τους τρεις μουσικοδιδασκάλους και μαζί με αυτούς την εκκλησιαστική παράδοση της Σάμου από τον 19οαιώνα μέχρι σήμερα. Στο κεφάλαιο «Περί μουσικής» ο Κωνσταντάς απαντά σε σχετικό ερώτημα: «Η μουσική είναι μία ωραία τέχνη ή μάλλον επιστήμη διά της οποίας δύναται ο άνθρωπος να θεραπεύη τας διαφόρους του θλίψεις, να αποκτά ευγενή αισθήματα, να δοξολογή τον Θεόν και συγχρόνως να αισθάνηται το μεγαλείον αυτού». Ο Κουκούλης στον δικό του ορισμό εντάσσει την εκκλησιαστική στην ελληνική μουσική, η οποία εξελίχθηκε από τη μουσική του αρχαίου θεάτρου στα χρόνια του Βυζαντίου με την επίδραση του χριστιανισμού. Η ανάπτυξη του θεωρητικού στηρίζεται στον ορισμό και τη διαίρεση, δυο μεθόδους της Λογικής οι οποίες προσλαμβάνονται εύκολα από τους σπουδαστές της μουσικής, εξαιτίας της ακρίβειας και της σαφήνειας που προβάλλουν. Αρμονία, ρυθμός, λόγος και ήθοςσυγκροτούν τα στοιχεία της εκκλησιαστικής μουσικής, ενώ εν συνόλω η μουσική αυτή διαιρείται σε δύο μέρη: την μελωδίακαι την μελοποιία. Όλα αυτά τα στοιχεία εξειδικεύονται στη συνέχεια και αναλύονται με πιο συγκεκριμένες έννοιες και κατηγορίες. Έτσι το θεωρητικό προχωρεί παραγωγικά με σύνολα και υποσύνολα.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίδεται στους χαρακτήρες, στα διαστήματα, στα σημεία ποσότητας και ποιότητας, στις συνθέσεις και τη δυναμική των χαρακτήρων, στη σύγκριση με την αρχαία μουσική, στα γένη, στους ήχους και στα χαρακτηριστικά γνωρίσματα εκάστου ήχου, στο χρόνο, στο ρυθμό, στο ύφος και σε άλλα πολλά. Όλα τα παραπάνω με σύντομα και απλά παραδείγματα.

Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου, ως εφαρμογή της θεωρίας εκδίδεται η ακολουθία του πανηγυρικού εσπερινού Κοιμήσεως της Θεοτόκου, «μετ’ επιταφίου» όπως ψάλλεται στο Καρλόβασι κατά την ιεροσολυμιτική παράδοση, την οποία μετέφεραν Σαμιώτες αγιοταφίτες κληρικοί. Ο άρχων μαΐστωρ της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας Γ. Κ. Αγγελινάρας, που εδώ και μερικές δεκαετίες είχε συνθέσει την ακολουθία του πανηγυρικού αυτού εσπερινού την δημοσιεύει για πρώτη φορά εντύπως αφιερώνοντάς την στη μνήμη του «λαμπρού φιλολόγου και μουσικωτάτου πρωτοψάλτου» Κωνσταντίνου Ε. Γιαννούτσου, αγαπητού φίλου, λάτρη της βυζαντινής μουσικής και έξοχου ερμηνευτή της. Η ακολουθία δοκιμασμένη επί του αναλογίου ακολουθεί τους αυστηρούς κανόνες της βυζαντινής μουσικής όπως έχουν διατυπωθεί και στο θεωρητικό του Ιωάννη Κουκούλη.

Όσο χρήσιμο είναι το θεωρητικό το ίδιο χρήσιμη είναι και η «ταχύρρυθμη διδασκαλία του γραφικού συστήματος της βυζαντινής μουσικής» του Γ. Αγγελινάρα, με την οποία ο κάθε σπουδαστής πολύ γρήγορα εισάγεται στον μαγικό κόσμο της αρμονίας και του ήθους της εκκλησιαστική μουσικής, η οποία έχει στόχο να μυήσει τους ψάλτες και μέσω αυτών τους εκκλησιαζόμενους και να τους οδηγήσει στην κατανόηση της υψηλής τέχνης και στην κατάνυξη που είναι αναγκαία στους χώρους προσευχής και παρηγορητική στους δύσκολους καιρούς που βιώνουν οι άνθρωποι. Το θεωρητικό του Κουκούλη, η ταχύρρυθμη διδασκαλία και ο εσπερινός του Γ. Αγγελινάρα συγκροτούν ένα αρμονικό σύνολο το οποίο συμβάλλει στην καλύτερη εκμάθηση και μελέτη της εκκλησιαστικής μουσικής. Θεματικό ευρετήριο στο τέλος διευκολύνει την αναζήτηση και επανάληψη ειδικότερων όρων της μουσικής. Θερμά συγχαρητήρια στον ακαταπόνητο μουσικοδιδάσκαλο και στον επιμελητή της έκδοσης Ν. Πρώιο.

2-7-2020

Χ. Λάνδρος

[1] Νικόλαος Δημητρίου, «Ιωάννης Κουκούλης, Πανσαμιακή φυσιογνωμία αδικημένη», Απόπλους, τχ. 5 1991, σ. 27-31.

[2] Ιωάννης Κουκούλης, Η νήσος Σάμος ήτοι πραγματεία περί της φυσικής και της πνευματικής αυτής καταστάσεως ως έχει νυν. Τύποις Ιερού Κοινού του Παναγίου Τάφου, Ιεροσόλυμα 1910.

Comments

comments

Πολιτιστικά

Έκθεση φωτογραφίας μελών της Φωτογραφικής Ομάδας Σάμου

Published

on

By

Η πολιτιστική κληρονομιά, υλική και άυλη, καταγράφει και απεικονίζει την ιστορική εξέλιξη, ενώ παράλληλα διαμορφώνει την ταυτότητα ενός τόπου καταλαμβάνοντας μεγάλο κομμάτι της σύγχρονης ζωής του.

Τα μνημεία, μέσα από το μικρό ή μεγάλο παρελθόν, μέσα από την απεικόνιση σημαντικών ή ασήμαντων –αν υπάρχουν- στιγμών, αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς που κάποιοι άφησαν στους επόμενους. Υπάρχει όμως και ο τόπος, αυτός που πέρα από τη στενή γεωγραφική του έννοια, μεταβάλλεται μέσα από τις ανθρώπινες διαδρομές, διαμορφώνοντας τη  ζωή του τότε και του σήμερα.

Τα μνημεία και οι τόποι μιλάνε στο ασυνείδητό μας, μεταφέροντας πληροφορίες, με έναν μη λεκτικό τρόπο, για την ανθρώπινή μας Ιστορία  αλλά και για τις ιστορίες των ανθρώπων που συνδέθηκαν μαζί τους. Τέλος, είναι ο φωτογραφικός φακός που προσπαθεί να αναδείξει τις θεατές ή αθέατες πτυχές ενός πολιτισμού, μέσα από την ξεχωριστή προσωπική ματιά, μέσα από τη φωτογραφική σκέψη του καθενός από εμάς.

 ‘Ο πολιτισμός είναι μια κίνηση, όχι μια κατάσταση. Είναι ένα ταξίδι, όχι ένα λιμάνι’ – Arnold J. Toynbee

κείμενο: Νίκος Τσούλος

αφίσα: Άνθη Παπαχριστοδούλου

Συμμετέχουν:

Αγγελής Νίκος, Αναστασίου Αίγλη, Βαλαμώντης Απόστολος, Βασιλείου Ηλίας,

Γερογλή Ειρήνη, Δεμερτζής Στέλιος, Καπέλλου Ειρήνη, Καραθανάση Ειρήνη,

Καρπαθίου Αλέξανδρος, Κασσίτα Μαρία, Κόκκας Κύρος, Κωνσταντάκη Ελεάννα,

Λεοντίδης Ευάγγελος, Μόττος Μανώλης, Νεοφύτου Άννα, Νεοφώτιστος Μανώλης,

Παντελής Κωνσταντίνος, Παπαχριστοδούλου Άνθη, Πατρώνης Γιάννης,  Σαραντίδης Τάσος,

Σβαρνιάς Μιχάλης, Σοφούλης Δημήτρης, Τρύφωνα Βασιλική, Τσακουμάκη Ηλιάνα,

Τσούλος Νίκος,Τσουμάκη Σοφία, Τσουμάκης Νίκος, Φερεντίνος Άγης, Julia Mia,

(Λόγω των μέτρων για τον Covid -19, και λαμβάνοντας όλα τα προστατευτικά μέτρα, ενημερώνουμε ότι η χρήση της προστατευτικής μάσκας εντός του αύλειου χώρου της Βιβλιοθήκης θα είναι υποχρεωτική, ενώ η προσέλευση θα είναι για συγκεκριμένο αριθμό ατόμων).

Comments

comments

Continue Reading

Πολιτιστικά

«Φεστιβάλ Τεχνών Σάμου- Ανατολικό άκρο” – Το πρόγραμμα των εκδηλώσεων

Published

on

By

Εκδηλώσεις στα πλαίσια του «Φεστιβάλ Τεχνών Σάμου – Ανατολικό Άκρο» θα πραγματοποιηθούν σε διάφορες περιοχές της δυτικής Σάμου, από 21 έως 27 Αυγούστου.

Το πρόγραμμα αναλυτικά:
Παρασκευή 21 Αυγούστου
Εγκαίνια Φεστιβάλ. Αύλειος χώρος Πορφυριάδας Σχολής Καρλοβασίου.
Σάββατο 22 Αυγούστου
Σταματίου Σταύρος. Παρουσίαση φωτογραφικού έργου. Πρώην βυρσοδεψείο Ταλαμπέκου.
Κυριακή 23 Αυγούστου
Παπαδάκης Στέργιος. Παρουσίαση φωτογραφικού έργου. Μαραθόκαμπος (πλατεία Λούγκα).
Δευτέρα 24 Αυγούστου
Ράπτου Ελευθερία. Θεατρολόγος, Κριτικός θεάτρου, Σύμβουλος πολιτιστικής πολιτικής. Ομιλία: «Τέχνη στο ανατολικό άκρο: Πόση τέχνη θέλουμε, τι τέχνη μπορούμε;». Αύλειος χώρος εκκλησίας Κοίμησης της Θεοτόκου Κοντακαιίκων.
Τρίτη 25 Αυγούστου
Χουσνή Έλενα. Λογοτέχνης. Ομιλία: «Αστυνομική λογοτεχνία. Έγκλημα και κοινωνία, συγκοινωνούντα δοχεία». Πλατεία Αγίου Χαραλάμπους Υδρούσσας.
Τετάρτη 26 Αυγούστου
Καπάτος Χρήστος. Σκηνοθέτης – φωτογράφος. Προβολή ντοκιμαντέρ: «Η φωνή του Αντώνη». Αύλειος χώρος Δημοτικού Σχολείου Λέκκας.
Πέμπτη 27 Αυγούστου
Saman Project. Μουσική συναυλία. Αύλειος χώρος Δημοτικού Σχολείου Κοντακαιίκων. 
Εκθέσεις φωτογραφίας:
Σταματίου Σταύρος. Έκθεση φωτογραφίας. Νέο λιμάνι Καρλοβασίου (21 – 27 Αυγούστου)
Δημοτικό Σχολείο Κοντακαιίκων. Έκθεση παιδικής φωτογραφίας. Αύλειος χώρος Πορφυριάδας Σχολής Καρλοβασίου (21 – 27 Αυγούστου)
Φωτογραφική Ομάδα Φωτόνησος. Έκθεση φωτογραφίας. Αύλειος χώρος εκκλησίας Κοίμησης της Θεοτόκου Κοντακαιίκων (21 – 27 Αυγούστου)

Comments

comments

Continue Reading

Πολιτιστικά

Δύο Συναυλίες του μουσικού συνόλου Encardia στο Αρχαίο Θέατρο Πυθαγορείου στη Σάμο

Published

on

By

 

Από την ΕΛΣ στις 26 και 27 Αυγούστου στις 20.30

 

Το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού θεσμοθετεί φέτος το καλοκαίρι το πρόγραμμα «Όλη η Ελλάδα ένας πολιτισμός» συνδέοντας την αρχαία ελληνική παράδοση με το σύγχρονο πολιτισμό. Πληροφορίες και πρόγραμμα στο: https://digitalculture.gov.gr/category/ancientsites/

Τοποθεσίες μεγάλης ιστορικής σημασίας και αρχαιολογικής αξίας φιλοξενούν ένα πλούσιο πρόγραμμα, με περισσότερες από 265 εκδηλώσεις σε 120 αρχαιολογικούς χώρους και σε περισσότερες από 41 περιφερειακές ενότητες της χώρας, τηρώντας πάντα τα μέτρα ασφάλειας των θεατών και του προσωπικού.

Σ’ αυτό το πλαίσιο, θα πραγματοποιηθούν  δύο συναυλίες του μουσικού συνόλου Encardia στο Αρχαίο Θέατρο Πυθαγορείου στη Σάμο στις 26 και 27 Αυγούστου 2020. Η εκδήλωση προσφέρεται δωρεάν από το Υπουργείο Πολιτισμού & Αθλητισμού.

Είσοδος ελεύθερη (με δηλώσεις συμμετοχής)

Κατά την προσέλευση στη συναυλία και κατά την αποχώρηση επίσης η χρήση μη ιατρικής μάσκας είναι υποχρεωτική.

 

Είναι υποχρεωτική η προκράτηση θέσης, στον σύνδεσμο:

Κρατήσεις εδώ

https://digitalculture.gov.gr/2020/07/sinavliatoumousikousinolouencardia-4/

https://digitalculture.gov.gr/2020/07/sinavliatoumousikousinolouencardia-6/

 

          Οι θεατές που έχουν προβεί σε κράτηση θέσης παρακαλούνται όπως προσκομίσουν εκτυπωμένο το αποδεικτικό κράτησης που έχουν λάβει ηλεκτρονικά. 

          Σημειώνεται ότι οι θεατές θα πρέπει να τηρούν τις οδηγίες και συστάσεις της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων COVID-19 του Υπουργείου Υγείας και τον κανόνα της απόστασης του 1,5 μέτρου για την ασφαλή προσέλευση, αποχώρηση και παραμονή στο χώρο της εκδήλωσης.

 

         Μουσικό σύνολο Encardia

         Οι Encardia, η ιδιότυπη αυτή μουσική κολλεκτίβα, αποτελεί ένα από τα πλέον καταξιωμένα στη χώρα και διεθνώς ελληνικά σχήματα της world μουσικής. Έχοντας διαγράψει μια λαμπρή πορεία εδώ και περίπου δύο δεκαετίες, εξακολουθούν να εμπνέονται και να δημιουργούν μουσικές και τραγούδια μέσα από την πλούσια παραδοσιακή και γεμάτη ενέργεια μουσική της Κάτω Ιταλίας, τα ελληνόφωνα χωριά της Grecia Salentina, αλλά και της ευρύτερης περιοχής της Μεσογείου. Στις καλοκαιρινές τους συναυλίες, οι Encardia θα μας ταξιδεύουν μουσικά στα απόμακρα χωριά της Καλαβρίας, στις όμορφες περιοχές του Σαλέντο και σ’ όλα εκείνα τα μέρη που μιλούν ακόμη Γκρεκάνικα κι άλλες τοπικές διαλέκτους. Ένα πολύχρωμο μωσαϊκό διαλέκτων και ήχων με παραδοσιακές ταρανέλτες και ερωτικά τραγούδια. Μια διονυσιακή γιορτή θερινής νυκτός. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει: Pizzica di San Vito (παραδοσιακή ταραντέλα πίτσικα από την πόλη Άγιος Βίτος των Νορμανδών –San Vito dei Normanni– στην Απουλία του ιταλικού Νότου), Vavel (μουσική του ακορντεονίστα Βαγγέλη Παπαγεωργίου σε ναπολιτάνικο ρυθμό, πάνω σε μια αραβική φράση), Nifta Maiou (ερωτικό τραγούδι των Encardia σε παραδοσιακή διάλεκτο Γκρίκο), La tarantella del Gargano (Montanara) (παραδοσιακή ταραντέλα από την περιοχή του Γκάργκανο σε τοπική διάλεκτο), Pizzica di Cosimino (παραδοσιακή ταραντέλα πίτσικα από την περιοχή του Σαλέντο της Κάτω Ιταλίας), Kalinifta (κλασικό ερωτικό και παραδοσιακό τραγούδι από το χωριό Καλημέρα του Σαλέντο) κ.ά.

 

         Συμμετέχουν:

Bαγγέλης Παπαγεωργίου (ακορντεόν, φυσαρμόνικα, τραγούδι),

Μιχάλης Κονταξάκης (κιθάρα, τραγούδι),

Ναταλία Κωτσάνη (τραγούδι, κιθάρα, καστανιέτες),

Δημήτρης Τσεκούρας (κοντραμπάσο, τραγούδι),

Κώστας Κωνσταντάτος (κρουστά, μαντολίνο, τραγούδι),

Δάφνη Σταθάτου, Αναστασία Δρούγα, Jan Labner (χορός),

Πασχάλης Κολέντσης (τεχνικός ήχου)

Comments

comments

Continue Reading

Advertisement

Facebook

Πολιτικά3 ώρες ago

Μηταράκης: Υποχρεωτική η χρήση μη ιατρικής μάσκας στους διαμένοντες και στους εργαζομένους στα Κ.Υ.Τ.

Πολιτικά5 ώρες ago

Νέα μέτρα ανακοίνωσε ο Ν. Χαρδαλιάς

Αστυνομικά - Λιμενικά5 ώρες ago

Προσπάθησε να αφαιρέσει απο κατάστημα είδη ρουχισμού και καλλυντικά

Σαμιακά5 ώρες ago

Σαμιώτικο κρασί και γραβιέρα Νάξου: Μεσογειακός τρόπος να ζεις!

Σαμιακά8 ώρες ago

Συνάντηση συλλόγου εργαζομένων Νοσοκομείου με τη Διοίκηση

Σαμιακά9 ώρες ago

Προληπτικοί έλεγχοι για Covid 19 στο Δημοτικό Γηροκομείο Βαθέος

Σαμιακά11 ώρες ago

Νέο Δ.Σ. στον Σύλλογο Πολυτέκνων Σάμου και Ικαρίας

Σαμιακά15 ώρες ago

Ανακοινώθηκαν οι νέοι διευθυντές Αβάθμιας & Ββάθμιας Εκπαίδευσης

Σαμιακά1 ημέρα ago

Εργατικό Κέντρο Σάμου – Κάλεσμα συμπαράστασης και συγκέντρωσης υλικής βοήθειας για το λαό του Λιβάνου

Σαμιακά1 ημέρα ago

Αίθριος καιρός-Μέτριο μελτέμι

Advertisement Enter ad code here

SPONSORED

Sponsored

Δημοφιλή