16.1 C
Σάμος
06/12/2022
Σαμιακά

Σαμιώτικα έθιμα της Πρωτοχρονιάς

Τα έθιμα της Πρωτοχρονιάς σιγά σιγά χάνονται σε όλο τον κόσμο… Οι νέοι καιροί αλλά και οι ξένες επιρροές τα έχουν τροποποιήσει ή τα έχουν εξαφανίσει.

Στη Σάμο συμβαίνει κάτι παρόμοιο και μόνο σε κάποια χωριά με τη συμβολή κυρίως των ηλικιωμένων τηρούνται και εφαρμόζονται αρκετά.

Το ρόδι είναι απαραίτητο για κάθε σαμιώτικο σπιτικό, καθώς οι οικογένειες το πρωί της Πρωτοχρονιάς μετά την εκκλησία θα το σπάσουν για να σκορπίσουν οι σπόροι του και να “γεμίσει” το σπίτι ευτυχία και υγεία.

Με την αλλαγή του χρόνου το άτομο που ορίζονταν ότι θα κάνει το ποδαρικό ( συνήθως μικρά παιδιά της ίδιας οικογένειας) έπαιρναν ένα κανάτι όμορφο και καθαρό και πήγαιναν να πάρουν το πρώτο νερό της χρονιάς, (το αμίλητο νερό) από εξωτερικές βρύσες που τις βλέπουν τα άστρα.
Πίστευαν ότι με την αλλαγή του χρόνου οι μοίρες γύρναγαν τα σπιτικά των ανθρώπων και μοίραζαν τις τύχες. Στη συνέχεια οι μοίρες ξεκουράζονταν δίπλα στις βρύσες. Γιαυτό το λόγο οι άνθρωποι πηγαίνοντας να πάρουν το πρωτοχρονιάτικο νερό άφηναν δίπλα σε κάθε βρύση μια χούφτα ζάχαρη ή ένα γλύκισμα για να τις ευχαριστήσουν και να γλυκάνει η μοίρα τους. Έπειτα έπαιρναν το νερό μελετώντας το ” καλημέρα βρυσούλα μου και καλή χρονιά να μου φέρεις σε εμένα και την οικογένειά μου. Όπως τρέχουν τα νερά σου έτσι να τρέχουν και οι χαρές και όλα τα καλά και να έρχονται και να φωλιάζουν στο σπιτικό μου.”
Έπειτα έπαιρναν μία στρογγυλή καθαρή λευκή πέτρα μαζί τους και γύρναγαν στο σπίτι αμίλητοι. Αν στον δρόμο ήταν και κανένα συγγενικό η φιλικό σπίτι, έριχναν λίγο από το αμίλητο νερό στο κατώφλι τους, άνοιγαν την πόρτα τους, πετούσαν μέσα μια πέτρα και έφευγαν αμίλητοι όπως ήρθαν. Τους έκαναν δηλαδή το ποδαρικό, ναναι η ζωή σαν το νερό της πηγής και η γεροσύνη τους σαν την πέτρα. Στο σπίτι τους έκαναν το ίδιο και τότε μοναχά μιλούσαν λέγοντας το “Καλή Χρονιά”

Συνήθως μπροστά στο κατώφλι της εισόδου ο νοικοκύρης έβαζε τον “τραχά” (σιδερένιο μεγάλο και βαρύ μαχαίρι) για να τον πατήσει αυτός που έκανε το ποδαρικό και να είναι το σπίτι “σιδερένιο” σε όλη τη διάρκεια της χρονιάς.

Όποιος κάνει το ποδαρικό πρέπει να πάρει “μπουλιστρίνα” (χρήματα), την οποία περιμένουν τα παιδιά επίσης από παππούδες, γιαγιάδες, θείες που θα πλαισιώσουν το μεσημέρι το τραπέζι. Ποδαρικό στο σπίτι του έκανε και ο νοικοκύρης, μόνο που αυτός έφερνε μια πέτρα από τον ποταμό σκεπασμένη με βρύα, ναναι άφθονα τα αγαθά στο σπίτι του σαν την βρυασμένη πέτρα. Έπειτα ράντιζαν όλο το σπίτι με το νερό προσθέτοντας λίγο αγίασμα λέγοντας πάλι τις ίδιες ευχές. Το υπόλοιπο το φίλαγαν όλο το χρόνο και έπιναν για καλοτυχία.

Στην Ικαρία

Τα Χριστούγεννα, την πρωτοχρονιά και τα Φώτα, όπως και στα περισσότερα μέρη της Ελλάδας, τα μικρά παιδιά λένε τα κάλαντα. Όμως αυτό που δεν έχουν τα άλλα χωριά είναι το έθιμο του Άγιου Βασίλη. Σε αυτό, την πρωτοχρονιά μαζεύονται παρέες σε κάθε χωριό (συνήθως οι άντρες του χωριού) που λένε τα κάλαντα από σπίτι σε σπίτι, χωρίς όμως να παραμένουν μόνο σε αυτά. Σε κάθε σπίτι γίνεται ουσιαστικά μια μικρή γιορτή, όπου οι οικοδεσπότες (συνήθως οι γυναίκες) κερνάνε τους επισκέπτες διάφορους μεζέδες, αλλά πάνω από όλα σπιτικό κρασί. Η παρέα συνήθως κάθεται αρκετή ώρα σε κάθε σπίτι τραγουδώντας, πίνοντας και διασκεδάζοντας. Τα κάλαντα που ακούγονται είναι παραδοσιακά του νησιού, και συνήθως κάθε χωριό έχει μια δική του παραλλαγή.
Σε κάποια χωριά έχει υιοθετηθεί σαν συνέχεια του εθίμου, τη δεύτερη μέρα να βγαίνουν παρέες με τις γυναίκες του χωριού, και στο σπίτι να μένουν οι άντρες.

Πληροφορίες απο το isamos.gr

Related posts

Κάντε ησυχία όταν τα παιδιά κοιμούνται, όχι όταν χάνουν τη ζωή τους, σε επικίνδυνα σχολικά κτίρια, εξ αιτίας της κρατικής αναλγησίας

admin

Αιτήσεις συμμετοχής αποφοίτων για τις Πανελλήνιες εξετάσεις 2023

admin

Η Οινοποιϊα Κουτσοδόντη θα συμμετάσχει στο “ΑΦΡΟΣ & ΝΕΚΤΑΡ

admin

Χριστουγεννιάτικη γιορτή και «παζάρι ειρήνης»

admin

Αεροδρόμιο Σάμου : Μείωση 7,4% στις διεθνείς αεροπορικές αφίξεις

admin

Αναμνηστικά προϊόντα από το e-shop του Πανεπιστημίου Αιγαίου

admin

Απεργιακή κινητοποίηση δασκάλων – νηπιαγωγών Σάμου την Πέμπτη 15 Δεκεμβρίου

admin

Σεισμική δόνηση στη Σάμο

admin

Λαμπρή η εορτή της Αγίας Βαρβάρας στη Σάμο

admin

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Θα υποθέσουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε εάν το επιθυμείτε. Αποδοχή Διαβάστε περισσότερα